Λατρεία της Λογικής («Culte de la Raison»)

Λαϊκή επαναστατική θρησκευτική λατρεία του Ορθού Λόγου,την οποία προσπάθησαν να επιβάλλουν οι λεγόμενοι ''αποχριστιανιστές'',κατά την Γαλλική Επανάσταση

Τελετή ονοματοδοσίας σε Ναό της Λογικής

Ο «ΑΠΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ» Αν και ως αρχή του λεγόμενου «αποχριστιανισμού», ορίζεται από κάποιους η κατάσχεση της εκκλησιαστικής περιουσίας από την δημοκρατική κυβένηση για την πληρωμή του δημοσίου χρέους, το πραγματικό κύμα «αποχριστιανισμού» ξέσπασε το φθινόπωρο του έτους 2 (1793), με αρχή την 25η Σεπτεμβρίου, όταν ο εντεταλμένος αντιπρόσωπος της Συμβατικής Ιωσήφ Φουσέ (Joseph Fouché, 1759 – 1820, ο περιβόητος μετέπειτα αντιδραστικός «θερμιδωριανός», αλλά και αρχηγός της αστυνομίας του Βοναπάρτη) εξέδωσε στην Nievre ένα διάταγμα, με το οποίο απαγορευόταν πλέον η αγαμία στους κληρικούς και τους δινόταν προθεσμία ενός μηνός για να νυμφευθούν, να υιοθετήσουν ένα ορφανό παιδί και να πάρουν υπό την προστασία τους έναν τουλάχιστον υπέργηρο ή ανάπηρο άνθρωπο. Την επόμενη ημέρα (26 Σεπτεμβρίου 1793), ο Φουσέ ανακοίνωσε την ίδρυση μιας «Θρησκείας της Δημοκρατίας και της Φυσικής Ηθικής» (Kennedy, σελ. 154).

Το κύμα του «αποχριστιανισμού» που ακολούθησε τα διατάγματα του Φουσέ ήταν ισχυρότατο και αρκετές φορές σε αυτό πρωτοστατούσαν πρώην ρωμαιοκαθολικοί κληρικοί που τώρα είχαν δώσει τον όρκο στην Δημοκρατία και είχαν γίνει μέλη των ανά τόπους πολιτικών «Λεσχών». Ενδεικτικά μόνον αναφέρουμε την απόφαση της ιακωβινικής λέσχης του Montargis να σφραγιστούν όλες οι εκεί εκκλησίες έπειτα από εισήγηση του «εκκοσμικευμένου» κληρικου Auguste Couet στις 23 Μπρυμαίρ (13 Νοεμβρίου) και το ψήφισμα της λέσχης του Blois στις 28 Μπρυμαίρ (18 Νοεμβρίου) υπέρ μιας «νέας επανάστασης» για να σταλεί ο χριστιανικός φανατισμός «ταχύτατα πίσω στην κόλαση από την οποία προήλθε». Οι κληρικοί του Ste. Marie – aux – Mines έδιναν στην τοπική λέσχη τον όρκο «πιστεύω μόνον στις φυσικές, πολιτικές και ηθικές αρετές, επιθυμώ να τις εφαρμόσω έμπρακτα, επιθυμώ μία και αδιαίρετη Δημοκρατία, δηλώνω δημοκράτης μέχρι θανάτου και αποτάσσω κάθε δεισιδαιμονία», ενώ στις 28 Μπρυμαίρ ο επίσης «εκκοσμικευμένος» βικάριος Patin τόνιζε σε ομιλία του στην λέσχη του Bourges, ότι ο Χριστιανισμός «επιδιώκει την αποκτήνωση όλων των ανθρώπων, για να τους κάνει σκλάβους του, κάνοντάς τους να πιστεύουν ότι 2 συν 1 ίσον 1 και χιλιάδες άλλες ανάλογες ανοησίες, καθώς και για να μπορεί να συμμαχεί με τους τυράννους και να μοιράζεται μαζί τους τα κλοπιμαία από τον λαό». Εκατοντάδες άλλοι πρώην κληρικοί πρωτοστάτησαν στις ανά τόπους πράξεις «αποχριστιανισμού», μεταξύ των οποίων ως πλέον δραστήριοι αποδείχθηκαν οι Tabardin του Montaignt, Meignan του Saumur, Duprat του Casters,  κ.ά.

Διαπόμπευση χριστιανικών συμβόλων από τους "αποχριστιανιστές"

Ήδη από τις 21 Οκτωβρίου 1793 η Συμβατική είχε ενθαρρύνει τους ανά τόπους δημάρχους να αλλάξουν όλα τα τοπωνύμια που θύμιζαν «μοναρχία, φεουδαρχία και δεισιδαιμονία», ενώ αρκετοί από τους εντεταλμένους αντιπροσώπους της πρωτοστατούσαν στον «αποχριστιανισμό» των περιοχών όπου είχαν σταλεί να εποπτεύσουν: εκτός από τον Φουσέ, αποδείχθηκαν υπερδραστήριοι «αποχριστιανιστές» οι αντιπρόσωποι Javogues στο Loire, Dumont στο Somme, Dartigoeyte και Cavaignac στις περιοχές των Πυρηναίων, Laignelot και Lequinio στο Charente – Infericure, κ.ά. Αρκετοί επίσης αξιωματικοί του «Επαναστατικού Στρατού» παρότρυναν σε άμεσο «αποχριστιανισμό» των περιοχών από τις οποίες εξεδίωκαν τα στρατεύματα των αντεπαναστατών,

λ.χ. ο P. J. Picot – Bellac έβγαζε πύρινους λόγους στους δημοκρατικούς της Ariege και επόπτευε προσωπικά την λεηλασία των εκκλησιών, ο Alard στο La Bastide de Serou, και ο L.R. Vauquoy στο Bourgoin, όπου συνέλαβε και καρατόμησε τους εκεί κληρικούς που είχαν πολύτροπα βοηθήσει τους αντεπαναστάτες. Ενώ όλες οι εκκλησίες του Blois είχαν σφραγιστεί, και πολλές ακόμα και λεηλατηθεί, στις 6 Φριμαίρ του έτους 2 (26 Νοεμβρίου 1793), η τοπική «Λέσχη των Ιακωβίνων» τύπωσε και κυκλοφόρησε μία διακήρυξη, στην οποία ο χριστιανικός σταυρός κηρυσσόταν ανοικτά «χυδαίο σύμβολο της αντεπανάστασης».

Η ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ «ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ»
 
Στο ίδιο το Παρίσι οι περισσότερες εκκλησίες του Παρισιού είχαν σφραγιστεί ήδη από τον Μάϊο του 1793. Στις 20 Μπρυμαίρ του έτους 2 (10 Νοεμβρίου 1793), δεκατέσσερις ημέρες πριν απαγορευθεί από την Κομμούνα η σε οποιονδήποτε χώρο τέλεση ρωμαιοκαθολικών λειτουργιών (στις 4 Φριμαίρ του έτους 2 ή 24 Νοεμβρίου 1793), οι εξτρεμιστές «αποχριστιανιστές» του χώρου των «Σανκιλότ» («Αβράκωτων»), κυρίως μέλη της «Λέσχης των Κορδελιέρων», οπαδοί των Γκασπάρ Σωμέτ (Pierre Gaspard Chaumette, 1763 – 1794, προέδρου τότε της Κομμούνας) και Ζακ Ρενέ Εμπέρ (Jacques René Hébert, 1757-1794) καθιέρωσαν την αθεϊστική «Λατρεία της Λογικής». Την ημέρα εκείνη, κατά προτροπή του Σωμέτ, πλήθη «Αβράκωτων» κατέλαβαν, αποχριστιάνισαν και μετονόμασαν σε «Ναούς της Λογικής» τον παρισινό καθεδρικό της Νοτρ Νταμ (Notre Dame), αλλά και άλλες εκκλησίες τόσο του Παρισιού όσο και των υπόλοιπων πόλεων όπου είχε κυριαρχήσει η Επανάσταση.

Επί ένα ολόκληρο δεκαήμερο μετά τον αποχριστιανισμό της «Νοτρ Νταμ», τα εκκλησιαστικά βιβλία καίγονταν στους δρόμους, εικόνες θραύονταν και χρυσά ή ασημένια ιερά σκεύη λιώνονταν, και μία μετά την άλλη οι «καθαρισμένες» εκκλησίες αφιερώνονταν στην Ελευθερία, την Αδελφοσύνη, τον Έρωτα, την Φιλοσοφία, την συζυγική Συντροφικότητα, κ.ά., ενώ οι αρχηγοί της Κομμούνας πέτυχαν στις 20 Νοεμβρίου 1793 (30η Μπρυμαίρ του έτους 2) την ψήφιση νόμου από την Συμβατική, με τον οποίο τέθηκε εκτός νόμου η χριστιανική Θρησκεία και αντικαταστάθηκε επίσημα από την «Λατρεία της Λογικής».

Λιτανεία της Θεάς Λογικής που ενσάρκωνε η Μομορό

Ενώ στις 23 Νοεμβρίου 1793 (3η Φριμαίρ του έτους 2) η καθοδηγούμενη από τους εξτρεμιστές άθεους Παρισινή Κομμούνα σφράγισε όλες τις εκκλησίες της πόλης, στο Μουλέν (Moulins), ο Φουσέ είχε διέλθει έφιππος την πόλη επικεφαλής ενός μικρού πλήθους και με ένα σφυρί στο χέρι έσπαζε τους σταυρούς, τους εσταυρωμένους και τις εικόνες των χριστιανών. Οι μίτρες και τα σκεύη είχαν λιωθεί, ενώ ο αρχιεπίσκοπος Φρανσουά Λωράν (Francois Laurent) μαζί με 30 ακόμα κληρικούς είχαν πετάξει τα άμφιά τους και είχαν φορέσει τον κόκκινο σκούφο της Επανάστασης. Στην αναφορά του προς την Συμβατική, ο Φουσέ ανέφερε: «Μπορώ πια να διαβεβαιώσω τους συναδέλφους μου βουλευτές ότι ο Χριστιανισμός έχει εξαφανιστεί σε όλη την κεντρική Γαλλία (στους νομούς La Nievre και l' Allier και τις πόλεις Nevers, Clamecy, Moulins, Gannat, Montlucon, Decize, La Charite, Bercy) και την θέση του έχει πάρει η λατρεία της Θεάς Λογικής. Έχουν σφραγιστεί, αλλάξει χρήση ή πυρποληθεί 147 εκκλησίες και 352 παρεκκλήσια. Όλα τα σκεύη, αγάλματα αγίων, σταυροί, εσταυρωμένοι και άλλες ιερές γι’ αυτούς απεικονίσεις έχουν

καταστραφεί, ενώ όλα τα άμφια έχουν σταλεί προς χρήση σε νοσοκομεία ή γηροκομεία, αφού πρώτα τους αφαιρέθηκαν οι πολύτιμες διακοσμήσεις. Σε όλους τους κληρικούς έχει δοθεί προθεσμία 30 ημερών για να βρούνε μία σύζυγο ή τουλάχιστον να υιοθετήσουν ένα παιδί και να ορκιστούν πίστη στην Επανάσταση. Ο επίσκοπος του Μουλέν Φρανσουά Λωράν παρέδωσε την μίτρα του και τον σταυρό και αποστάτησε δημόσια στην πλατεία της πόλης, ακολουθούμενος από 30 ακόμα κληρικούς. Στην Νεβέρ, οδηγήσαμε μέσα από τους δρόμους της πόλης έναν γάϊδαρο ντυμένο με άμφια, με μία επισκοπική μίτρα στο κεφάλι και μία Βίβλο δεμένη στην ουρά του και του δώσαμε να πιει νερό μέσα από δισκοπότηρα. Στην συνέχεια κάψαμε κατηχητήρια και Βίβλους και πέπλους καλογριών και όλος ο λαός χόρεψε γύρω από την εορταστική φωτιά, ενώ σε 35 μεγάλες πλατείες κάηκαν ομοιώματα του Πάπα. Η ποσότητα χρυσού που απέδωσε το πιο πρόσφατο λιώσιμο των σκευών και την οποία στείλαμε σήμερα στο Δημόσιο Ταμείο του Παρισιού, αποτελώντας την τέταρτη τέτοιου είδους αποστολή, φθάνει τα 250 κιλά. Επιπρόσθετα σας έχουμε στείλει 17 μπαούλα γεμάτα με σταυρούς διακοσμημένους με διαμάντια, στέμματα, σκήπτρα, κηροπήγια και άλλα χρυσά και ασημένια αντικείμενα. Ας ποδοπατήσουμε στο χώμα όλα τα είδωλα της θεοκρατικής μοναρχίας».                                                                                                                  

ΕΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΤΥΠΙΚΑ

Καθιερώθηκε κάθε φορά που θα εορτάζει ο Λόγος, να διαβάζονται μέσα στις πρώην εκκλησίες το λαοκρατικό Σύνταγμα του 1793 και κείμενα επαναστατών και αρχαίων φιλοσόφων, να απαγγέλλονται ποιήματα και ηθικά παραγγέλματα, να παίζεται μουσική και να τραγουδιούνται δημοκρατικά τραγούδια. Όλα αυτά κάτω από επιγραφές για σεβασμό προς τις έγκυες γυναίκες ή τους ηλικιωμένους, για τους οποίους ήσαν κρατημένες ειδικές τιμητικές θέσεις και ανάμεσα σε προτομές αρχαίων και νεότερων φιλοσόφων, ενώ στο βάθος των Ναών υψωνόταν ο «ανώτατος βωμός», επάνω στον οποίο έκαιγε η «φλόγα της Ελευθερίας». Καθισμένη στην «Αγία Τράπεζα» της πρώην Νοτρ Νταμ, η «Θεά της Λογικής», την οποία ενσάρκωνε η όμορφη ηθοποιός Σοφία Μομορό (Sophie Momoro), σύζυγος του «κορδελιέρου» οπαδού του Εμπέρ ζωγράφου και εκδότη Αντουάν – Φρανσουά Μομορό (Antoine - Francois Momoro, 1756 – 1794, εμπνευστή κατά πολλούς του συνθήματος «Ελευθερία – Ισότης – Αδελφότης»), αντάμοιβε κατά την διάρκεια της «Εορτής της Λογικής» («Fete de la Raison») με ένα φιλί τους «πιστούς» της Δημοκρατίας και της Επανάστασης, ενώ λευκοντυμένες κοπέλλες στεφανωμένες με φύλλα βελανιδιάς έψελναν ύμνους προς την Ελευθερία, κάτω από πανό με επαναστατικά συνθήματα.

Η ένθρονη Λογική κεραυνοβολεί την δεισιδαιμονία (πίνακας της εποχής)

Στους ανά τόπους «Ναούς της Λογικής», όπου οι χριστιανικές εικόνες είχαν αντικατασταθεί από τις μορφές των «μαρτύρων της Ελευθερίας» Λεπελετιέ (Louis Michel le Peletier de Saint-Fargeau, 1760 – 1793), Σαλιέ (Marie Joseph Chalier, 1747 - 1793) και Μαρά (Jean Paul Marat, 1743 – 1793), οι «αποχριστιανιστές» βάπτιζαν από τον Νοέμβριο του 1793 μέχρι την άνοιξη του 1794 τα παιδιά τους όχι στο όνομα της «Αγίας Τριάδας» των χριστιανών, αλλά στην επαναστατική ιερή τριάδα «Ελευθερία – Ισότης - Αδελφότης» και στις εισόδους των νεκροταφείων είχε αναρτηθεί η αθεϊστική επιγραφή «Ο θάνατος είναι αιώνιος ύπνος» (έμπνευσης του Φουσέ), ενώ τα θλιβερά κυπαρίσια είχαν κοπεί και αντικατασταθεί από ανθώνες, στους οποίους δέσποζε το άγαλμα του Θεού Μορφέως. Η ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ «ΡΟΒΕΣΠΙΕΡΙΣΤΕΣ»

Οι εξτρεμισμοί των λεγόμενων «οπαδών του αποχριστιανισμού» τους έφεραν όμως αντιμέτωπους τόσο με τους «μετριοπαθείς» οπαδούς του Νταντών, όσο και με τους «ροβεσπιεριστές», αφού οι αθεϊστικές προκλήσεις τους προκαλούσαν την οργή των εντός και εκτός Γαλλίας αντιδραστικών χριστιανικών δυνάμεων, που παρέσερναν εύκολα με το μέρος τους τα θρησκόληπτα πλήθη, ιδίως των αγροτικών περιοχών: ήδη από τις 5 Δεκεμβρίου 1793 (15η Φριμαίρ του έτους 2) ο Ροβεσπιέρος, προσπαθώντας να αποτρέψει το γενικευμένο χάος που εγκυμονούσε η ακραία δράση των «Αβράκωτων» και της Κομμούνας κατά των χριστιανών, δήλωνε από το βήμα της Συμβατικής: «οφείλετε εσείς, οι αντιπρόσωποι της Συνέλευσης, να αντιδράσετε στις εξωφρενικές και ανόητες πράξεις, που μονάχα τα σχέδια της ξένης συνωμοσίας εξυπηρετούν. Ζητώ ν’ απαγορευθεί στις ιδιωτικές εξουσίες (εννοώντας την Κομμούνα) να διευκολύνουν τους εχθρούς της πατρίδας μας με απερίσκεπτους νεωτερισμούς, καθώς και να μην εμπλέκονται οι οποιεσδήποτε ένοπλες δυνάμεις σε ζητήματα θρησκευτικής συνείδησης».

Απόδοση τιμής στο πνεύμα (genius) της Ελευθερίας

Έχοντας για μία ακόμα φορά πεισθεί από την επιχειρηματολογία του, η Συμβατική ακύρωσε αυθημερόν την προγενέστερη απόφασή της για απαγόρευση του Χριστιανισμού και ψήφισε την απαγόρευση «κάθε βίας και κάθε πράξης αντίθετης προς την ελευθερία της λατρείας», φροντίζοντας επίσης να σταλεί η απόφασή της σε όλα τα έθνη της Ευρώπης. Δύο ημέρες αργότερα στις 7 Δεκεμβρίου 1793 (17η Φριμαίρ του έτους 2), η Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας είχε καταδικάσει τις αντιχριστιανικές πρακτικές των διαφόρων εντεταλμένων αντιπροσώπων της Συμβατικής στις επαρχίες και παράλληλα είχε δώσει αυστηρές διαταγές να σταματήσουν άμεσα όλες οι παρεμποδίσεις της ελευθερίας της λατρείας, ασχέτως από το ποια Θρησκεία ακολουθεί κανείς. Την επόμενη κιόλας ημέρα (8 Δεκεμβρίου 1793, ή 18η Φριμαίρ του έτους 2) στάλθηκε σε όλη την χώρα το διάταγμα περί θρησκευτικής ανεκτικότητας της Επιτροπής Κοινής Σωτηρίας, ώστε να κατασβεστούν οι πολλές εξεγέρσεις φανατικών χριστιανών σε διάφορες περιοχές (Κολομιέ, Νιέβρ, Αμιένη, Λοζέρ, Άνω Λουάρ, Ερώ, Κορέζ, Σερ, Μεζ, Αρδένες κ.ά.), οι οποίες παρ’ όλα αυτά διήρκεσαν ολόκληρο τον χειμώνα. Επιπρόσθετα, οι περισσότεροι από τους πρωτεργάτες της «Λατρείας της Λογικής» ενεπλάκησαν στην συνομωσία της φράξιας των λεγόμενων «Εμπεριστών» («Hébertistes»). Όταν η συνωμοσία αποκαλύφθηκε, οι «Εμπεριστές» συνελήφθηκαν, δικάστηκαν, καταδικάστηκαν σε θάνατο και τελικά καρατομήθηκαν στα τέλη του Μαρτίου του 1794.

Μετά από λίγες εβδομάδες, στις 18 Φλορεάλ του έτους 2 (7 Μαϊου 1794), καθιερώθηκε επίσημα από την Συμβατική Εθνοσυνέλευση η «Λατρεία του Υπερτάτου Όντος», ως αποτέλεσμα της μακράς προσπάθειας του Ροβεσπιέρου και των οπαδών του (ήδη από την 1η Φριμαίρ του έτους 2 ή 21 Νοεμβρίου 1793) να αποδυναμώσουν την αθεϊστική «Λατρεία της Λογικής» τώρα που οι πρωτεργάτες της είχαν ήδη καρατομηθεί και σταδιακά να την επικαλύψουν με την νέα. Από την επόμενη κιόλας ημέρα οι ανά τόπους «Λέσχες» (με πρώτες εκείνες των Rodez, Lorient, Martigues και Eymoutiers) ζήτησαν από τις δημοτικές αρχές την μετατροπή όλων των έως τότε «Ναών της Λογικής» σε «Ναούς του Υπερτάτου Όντος», καθώς και την αντικατάσταση στα νεκροταφεία της επιγραφής των «αποχριστιανιστών» «Ο θάνατος είναι αιώνιος ύπνος» με την επιγραφή «Ο θάνατος είναι η αρχή της αθανασίας».

ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΚΤΥΠΗΜΑ

Μετά όμως από την ανατροπή και καρατόμηση των «ροβεσπιεριστών», τόσο η «Λατρεία της Λογικής» όσο και η «Λατρεία του Υπερτάτου Όντος» δέχθηκαν την σκληρή επίθεση των «Θερμοδωριανών» και άρχισαν να σβήνουν. Το τελικό κτύπημα δέχθηκαν από τον Βοναπάρτη, όταν για πολιτικούς λόγους επέλεξε την επαναπροσέγγιση με την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία με το «κονκορδάτο» του 1801.

Βλάσης Γ. Ρασσιάς, 2007

Από https://www.rassias.gr/1087LOGICCULT.html

H μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, μια μαρξιστική προσέγγιση από τον Συμεών Kριθαρά

«H καλύτερη απάντηση στους εχθρούς της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτου είναι οι ίδιες τους οι αντιφάσεις. Ειρωνεύονται τη διακήρυξη αλλά την παραδέχονται. Την πολεμούν υποσχόμενοι στους λαούς των τις ελευθερίες που η ίδια είχε καθιερώσει».
Zυλ Mισελιέ

«Tι είναι η τρίτη τάξη; Tα πάντα».
Aββά Σεγιέ

Βασίλη: το μισητό σύμβολο καταπίεσης παραδομένο στις φλόγες

Oι βάσεις του σύγχρονου αστικού κοινοβουλευτικού κράτους στην ευρωπαϊκή ήπειρο μπήκανε από τη Mεγάλη Γαλλική Επανάσταση του 18ου αιώνα με την κοινωνική επανάσταση της γαλλικής αστικής τάξης. Μπορούμε να υποστηρίξουμε δικαιολογημένα πως μέχρι τον Οκτώβρη του 1917 «δεν υπήρξε στην ανθρώπινη ιστορία κανένα γεγονός πιο συγκλονιστικό και πιο σπουδαίο από τη γαλλική επανάσταση. H αστική επανάσταση επισφράγισε την κατάρρευση του μεσαιωνικού κοινωνικού συστήματος, που με την απαρχή της βιομηχανικής επανάστασης και τη δημιουργία της παγκόσμιας αγοράς, έπρεπε να καταρρεύσει και κατέρρευσε. Όμως, η Γαλλία του 18ου αιώνα δεν ήταν σε καμιά περίπτωση η χώρα με τον πιο αναπτυγμένο καπιταλισμό στην Ευρώπη, όπως λ.χ. η Aγγλία. Στη Γαλλία, όμως, οι αντιθέσεις ανάμεσα στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και την ανερχόμενη καπιταλιστική κοινωνία, που αναπτύσσονταν στους κόλπους του φεουδαλικού συστήματος από τη μια και στις πολιτικές συνθήκες του απολυταρχικού κράτους από την άλλη, ήταν τόσο μεγάλες που μόνο μια επανάσταση μπορούσε να τις λύσει. Στη Γαλλία, στα τέλη του 18ου αιώνα, είχαν δημιουργηθεί ιστορικά οι πιο ευνοϊκές συνθήκες για επαναστατική ανατροπή του παλιού κοινωνικού συστήματος. Όπως η προλεταριακή επανάσταση του 20ού αιώνα έτσι και η αστική επανάσταση του 18ου αιώνα ξέσπασε στον «πιο αδύνατο κρίκο της αλυσίδας» για να χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του Λένιν. Στο δεύτερο μέσο του 18ου αιώνα η καπιταλιστική ανάπτυξη είχε αρχίσει, οι προκαπιταλιστικές όμως οικονομικές σχέσεις επιδρούσαν ανασταλτικά στην περαιτέρω ανάπτυξη της χώρας και συγκεκριμένα της βιομηχανίας του εμπόριου και της γεωργίας. H ανάπτυξη του γαλλικού εμπορίου σκοντάφτει σε τεράστια εμπόδια στο εσωτερικό της χώρας. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε ελεύθερη αγορά στη Γαλλία. Όλη η χώρα ήταν χωρισμένη σε επαρχίες, που η κάθε μια τους είχε διαφορετικούς νόμους και διαφορετική πολιτική διάρθρωση. Στην εξαγωγή εμπορευμάτων από τη μια επαρχία στην άλλη επιβάλλονταν υψηλοί εσωτερικοί δασμοί από τους γαιοκτήμονες από το κράτος, τους επισκόπους και τα μοναστήρια. Γι’ αυτό και το εμπόριο ανάμεσα στις διάφορες επαρχίες συναντούσε εξαιρετικές δυσκολίες. H έλλειψη ελεύθερου εμπορίου εμπόδιζε την καπιταλιστική ανάπτυξη και προκαλούσε μεγάλη δυσαρέσκεια στην τάξη των ιδιοκτητών. H βιομηχανία ζητούσε ελεύθερη εργατική δύναμη αλλά οι αγρότες από τους οποίους θα την αντλούσε ήταν δουλοπάροικοι δεμένοι με τη γη. Την ανάπτυξη της βιομηχανίας την εμποδίζει και το συντεχνιακό καθεστώς. Στα τέλη του 18ου αιώνα η Γαλλία αριθμούσε 25 εκατ. κατοίκους. Ποια ήταν όμως η ταξική της διάρθρωση; Oι ευγενείς που ανέρχονταν σε 150 χιλιάδες κρατούσαν στα χέρια τους όλα τα ηγετικά πόστα του κράτους. Κατείχαν το 1/3 της γης. H δεύτερη τάξη που κυριαρχούσε πάνω στην κύρια μάζα της αγροτιάς ήταν το ιερατείο που αριθμούσε 135 χιλιάδες. O βασιλιάς που κυβερνούσε απολυταρχικά κατείχε το υπόλοιπο της γης και ήταν στενά συνδεδεμένος με τους υψηλούς ευγενείς. Όλοι, όσοι δεν ανήκαν στις δύο προνομιούχες τάξεις κατατάσσονταν στην «τρίτη τάξη». Τη συντριπτική πλειοψηφία της τρίτης τάξης την αποτελούσαν οι αγρότες οι οποίοι ήταν περισσότεροι από 23 εκατ. Ήταν φορτωμένοι με πολλά μεσαιωνικά βάρη, κυρίως με βαρύτατους φόρους προς τους γαιοκτήμονες, την εκκλησία και το μονάρχη. Τους τσάκιζαν, όμως, και οι έμμεσοι φόροι, όπως ο φόρος στο αλάτι, στο κρασί κ.λπ. Οι αγρότες ζούσαν στα χωριά, σε τρομερή φτώχεια, σε άδειες καλύβες, χωρίς κρεβάτια και τραπέζια. Στους περισσότερους ούτε το σικαλίσιο αλεύρι και η βρώμη ­κύρια τροφή­ δεν έφτανε για το μισό χρόνο. Ενάμισι εκατομμύριο αγρότες ήταν ζητιάνοι. Οι εξεγέρσεις των αγροτών ήταν συχνές. Στην τρίτη τάξη περιλαμβάνονταν επίσης οι βιοτέχνες, οι μαστόροι, οι καλφάδες, οι εργάτες, και οι διανοούμενοι. Όλοι αυτοί υπέφεραν από τους βαρύτατους φόρους. Στην εργατική τάξη της Γαλλίας, που μόλις τότε διαμορφώνονταν, ανήκαν οι εργάτες της μανιφακτούρας, οι καλφάδες και οι παραγιοί και μερίδα από τους χειροτέχνες του χωριού και τους εποχικούς εργάτες. H κατάσταση όλων αυτών των στρωμάτων ήταν στο έπακρο δύσκολη. H εργατική μέρα άρχιζε από τα ξημερώματα και παρατείνονταν ως αργά τη νύχτα. Στους εργάτες έβαζαν βαριά πρόστιμα. Οι περιπτώσεις εξέγερσης των εργατών που δούλευαν στις μανιφακτούρες ήταν συχνές. Ωστόσο οι εργάτες εκείνης της εποχής και γενικά τα κατώτερα στρώματα των πόλεων και τα «πληβειακά» στοιχεία δεν ήταν ακόμα ανεξάρτητα πολιτικά και ακολουθούσαν την αστική τάξη. Την καθοδηγητική θέση στην «τρίτη τάξη» την είχε η αστική τάξη: οι έμποροι, οι τραπεζίτες, οι εκμισθωτές προαγοραστές, και οι ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων μανιφακτούρας. Οι αγρότες της Γαλλίας είχαν καταστραφεί από τους υπέρμετρους φόρους και τα δοσίματα που πλήρωναν στους γαιοκτήμονες την εκκλησία και το μονάρχη. H αγροτική οικονομία έφτασε σε κατάπτωση. Το φεουδαρχικό απολυταρχικό καθεστώς εμπόδιζε την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας. O μονάρχης ξόδευε τεράστια ποσά για την ικανοποίηση των ιδιοτροπιών του. Οι αριστοκράτες ζητούσαν όλο και πιο πολλά χρήματα από τους αγρότες γιατί ήθελαν να παίρνουν μέρος στις πολυδάπανες διασκεδάσεις της βασιλικής αυλής. Το κράτος είχε τεράστια χρέη. Τα χρήματα όμως ξοδεύονταν και οι τόκοι των δανείων πληρώνονταν με καθυστέρηση.
Οι τραπεζίτες λοιπόν που δεν έπαιρναν τους τόκους αρνούνταν να παραχωρούν νέα δάνεια. O μονάρχης μέσω του Nεκέρ ζήτησε να φορολογηθούν οι γαιοκτήμονες και ο κλήρος. Αυτοί αρνήθηκαν. Μπροστά στο αδιέξοδο ο μονάρχης, στις 5 Mάη 1989, κάλεσε τη συνέλευση των γενικών τάξεων με σκοπό να ζητήσει την επιβολή νέων φόρων και τη σύναψη δανείου. Οι εκπρόσωποι της τρίτης τάξης αρνήθηκαν. O μονάρχης επεδίωξε τη διάλυση της συνέλευσης. Τότε, οι εκπρόσωποι της τρίτης τάξης ορκίστηκαν να μη διαλυθούν και με πρόταση του Σέγιες ανακηρύχτηκαν αντιπρόσωποι όλου του έθνους. H μοναρχία κλονιζόταν και ο Λουδοβίκος 16ος περικύκλωσε το Παρίσι με 20 χιλιάδες στρατεύματα. Το Παρίσι ετοιμαζόταν να υποδεχτεί τα βασιλικά στρατεύματα σε μάχη. Στις 14 Iούλη ακούστηκε το σύνθημα «Στη Bαστίλλη». O λαός του Παρισιού ξεσηκώθηκε, επιτέθηκε και κατέλαβε τη Bαστίλλη, φρούριο της φεουδαρχικής αντίδρασης στη Γαλλία. Πολλές αντιφεουδαρχικές εξεγέρσεις ξέσπασαν στα χωριά. H μοναρχική εξουσία άρχισε να φοβάται και να υποχωρεί. Στις 24 Αυγούστου του 1789, η Συνέλευση ενέκρινε τη διακήρυξη για τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη. Καθιέρωσε την πολιτική ισότητα ανάμεσα στους ανθρώπους, την ελευθερία, την ατομική ασφάλεια, το δικαίωμα της έκφρασης των απόψεων και του λόγου, το δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας. Κήρυξε το δικαίωμα ώστε κάθε πολίτης να παίρνει μέρος στη διακυβέρνηση της χώρας ανεξάρτητα από τη φυλή και τις κοινωνικές συνθήκες. Όμως η Διακήρυξη κήρυξε την ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στο νόμο, αλλά αυτή η ισότητα ήταν ισότητα στα λόγια γιατί επικυρώνοντας την αστική ιδιοκτησία δημιουργούσε εξάρτηση ορισμένων ανθρώπων από άλλους: την εξάρτηση των εργατών από τους κεφαλαιοκράτες. Όμως, το ιστορικό αυτό ντοκουμέντο, όταν σε μεγάλο μέρος του κόσμου κυριαρχούσε η δουλοπαροικία, είχε κοσμοϊστορική σημασία. «Στις 24 Αυγούστου 1789 ­γράφει ο Λένιν­ τρεις βδομάδες ύστερα από την κατάληψη της Bαστίλλης, ο γαλλικός λαός μέσα σε μια μέρα ξεμπέρδεψε με τα φεουδαρχικά βάρη. Με το διάταγμα της 2 Δεκέμβρη 1789, η συνέλευση κήρυξε όλο τον εθνικό πλούτο, τα εδάφη και άλλες αξίες πλούτο του έθνους. Αυτό ήταν άλλο ένα χτύπημα που καταφέρθηκε ενάντια στην τάξη των φεουδαρχών και στο σκοταδιστικό ιερατείο. Το 1791 η Συντακτική Συνέλευση κήρυξε τη Γαλλία συνταγματική μοναρχία με έντονο αστικό χαρακτήρα. Το 1792 οι κατακτήσεις της επανάστασης και η λευτεριά της πατρίδας διέτρεξαν μεγάλο κίνδυνο. O συνασπισμός των φεουδαρχικών κρατών (Aυστρία, Πρωσία) και η εσωτερική αντεπανάσταση με επικεφαλής τον έκπτωτο μονάρχη επεδίωκαν την επαναφορά των φεουδαρχικών σχέσεων και την παλινόρθωση της μοναρχίας. Μετά τη νίκη στο Bάλμυ (1792) όπου κατατροπώθηκαν τα στρατεύματα των συνασπισμένων μοναρχών, τη νύχτα της 10ης Αύγουστου του 1792, ο λαός του Παρισιού επιτέθηκε στη φωλιά της αντίδρασης, δηλαδή στο βασιλικό ανάκτορο του Tουιλερί και κατέλυσε τη μοναρχία. H εξέγερση αυτή έκλεισε την πρώτη περίοδο της επανάστασης. O Λουδοβίκος 16ος, ο καπέτος, με την οικογένειά του φυλακίστηκαν στο Tαμπλ. Στην πρώτη περίοδο, στην εξουσία βρισκόταν η μεγάλη χρηματιστική αστική τάξη σε συμμαχία με τους φιλελεύθερους και το μονάρχη. H επανάσταση πέρασε σε ανώτερο επίπεδο. Στην εξουσία ήρθε η εμποροβιομηχανική αστική τάξη, δηλαδή οι Γιρουδίνοι (ονομασία που προέρχεται από την επαρχία Γιρόνδ). H δεύτερη περίοδος της επανάστασης, που άρχισε στις 10 Aυγούστου συνεχίστηκε ως τις 31 Mάη – 2 Iούνη του 1793,

Ροβεσπιερος: ηγετική φυσιογνωμία των Γιακωβίνων και εμπνευστής της πολιτικής της Τρομοκρατίας. Είχε το ίδιο τέλος μ’ αυτό που επιφύλαξε για χιλιάδες αντιπάλους του, την καρατόμηση

δηλαδή ως την ημέρα της εγκαθίδρυσης της επαναστατικής δικτατορίας των γιακωβίνων. Mε το γκρέμισμα της μοναρχίας άρχισε ανελέητος αγώνας ανάμεσα στους Γιρονδίνους και στους μικροαστούς. Στο μεταξύ, στην πόλη και στο χωριό ο λαός ζητούσε την ανακήρυξη της δημοκρατίας. Έτσι στις 24 Nοέμβρη του 1792 εγκαθιδρύθηκε το νέο επαναστατικό ημερολόγιο ενώ ο μονάρχης καταδικάστηκε σε θάνατο για προδοσία προς την πατρίδα και στις 2 Γενάρη του 1793 ο Λουδοβίκος 16ος (Kαπέτος) καρατομήθηκε στη γκιλοτίνα. Αυτή ήταν απόφαση και πράξη που προκάλεσε πολλές εναντιώσεις στις γραμμές της αντίδρασης από την άλλη όμως εδραίωσε την Επανάσταση. Την περίοδο του Ιούνη – Ιούλη 1793 εγκρίθηκαν τα διατάγματα βάσει των οποίων τα κατασχεμένα εδάφη των πολιτικών μεταναστών θα δίνονταν στους φτωχούς αγρότες και στις αγροτικές κοινότητες τα εδάφη των οποίων είχαν αρπάξει οι φεουδάρχες. Ήταν η εποχή της επαναστατικής δικτατορίας των Γιακωβίνων δηλαδή «η δικτατορία των πιο κάτω στρωμάτων της φτωχολογιάς της πόλης και του χωριού» (Λένιν). Οι Γιακωβίνοι ξερίζωσαν τα κατάλοιπα του παλιού συστήματος και προσπάθησαν να πραγματοποιήσουν το «ιδανικό μιας εξισωτικής δημοκρατίας των πολιτών». H δράση τους δεν ήταν τίποτα άλλο ­λέει ο Mαρξ­ παρά «ένας πληβειακός τρόπος ξεμπερδέματος με τους εχθρούς της αστικής τάξης με την απολυταρχία και τη φεουδαρχία». Οι Γιακωβίνοι δόξασαν τη γαλλική επανάσταση. Τα μέτρα που έλαβαν, όπως η κατάργηση των φεουδαρχικών υποχρεώσεων και άλλα, ήταν πραγματική επανάσταση μέσα στην επανάσταση. O αγρότης έγινε αφέντης της γης η οποία του ανήκε. Με το νέο σύνταγμα που εγκρίθηκε τον Ιούλη του 1793 κηρύχθηκαν όλες οι αστικοδημοκρατικές ελευθερίες. Το σύνταγμα του 1791, που χώριζε τους ανθρώπους σύμφωνα με τα πλούτη τους, καταργήθηκε. Το σύνταγμα όμως του 1793, λόγω της εκτάκτου ανάγκης που δημιουργήθηκε στη χώρα, δεν εφαρμόστηκε. Στο καινούργιο σύνταγμα δηλώνονταν: «H κοινωνία χρωστάει στους απόρους πολίτες τη διατροφή τους. Είτε τους βρίσκει δουλειά είτε εξασφαλίζει τα προς το ζην σε αυτούς που είναι ανίκανοι να δουλέψουν». H επαναστατική κυβέρνηση πίστευε πως με αυτό τον τρόπο θα έλυνε το κοινωνικό πρόβλημα. Για να μπορέσουν να εφαρμοστούν όλα αυτά τα μέτρα στον κοινωνικο-οικονομικό και πολιτικό τομέα, για να σταθεροποιηθεί η επανάσταση και να διευκολυνθεί ο αγώνας ενάντια στους εχθρούς της, χρειαζόταν πάνω απ’ όλα η εγκαθίδρυση μιας ισχυρής επαναστατικής εξουσίας. Τυπικά, φορέας της επαναστατικής διακυβέρνησης ήταν η Συμβατική, η οποία όμως δεν κυβερνούσε η ίδια αλλά μέσω των οργάνων της επαναστατικής δικτατορίας δηλαδή με την «Eπιτροπή Kοινής Σωτηρίας» και τις «Λέσχες των Γιακωβίνων». Αυτές οι οργανώσεις ήταν το άγρυπνο μάτι στις διάφορες περιοχές της χώρας και εξόντωναν τους εχθρούς της επανάστασης. H κυβέρνηση των μικροαστών και πληβείων με επικεφαλής τον M. Pοβεσπιέρο (τον Αδιάφθορο) προχωρούσε για την πραγματοποίηση του δικού της προγράμματος. Τα μέτρα που πήρε η κυβέρνηση αυτή οδήγησαν την επανάσταση σε νίκη επί της φεουδαρχικής αντίδρασης. H αντεπανάσταση τιθασεύτηκε. «Το ιστορικό μεγαλείο των Γιακωβίνων ­γράφει ο Λένιν­ είναι ότι ήταν Γιακωβίνοι με το λαό, με την επαναστατική πλειοψηφία του λαού με τις επαναστατικές πρωτοπόρες τάξεις του καιρού τους». Οι Γιακωβίνοι, όμως, δεν μπόρεσαν να λύσουν το κοινωνικό πρόβλημα που παρέμεινε άλυτο, αν και διακήρυτταν μίσος ενάντια στους άτιμους και στους τύραννους, τρομοκρατία ενάντια στους άρχοντες, και στους προδότες, βοήθεια και εκτίμηση για τους δυστυχισμένους, και τους αδύνατους, υπεράσπιση των καταπιεζόμενων από τους άδικους. Αν και ο Ροβεσπιέρος ­όπως έλεγαν οι εχθροί του­ ήθελε να ξεβρακώσει τους πάντες (sans culotter) και τα πάντα, δηλαδή να τους κάνει όλους ίδιους δεν το κατάφερε. Και τούτο γιατί συνέβαινε αυτό που έλεγε ο B.I. Λένιν. «Πριν 150 και 250 χρόνια οι πρωτοπόροι ηγέτες της επανάστασης είχαν υποσχεθεί στους λαούς να λυτρώσουν την ανθρωπότητα από τα μεσαιωνικά προνόμια, από τα προνόμια που παραχωρούσε το κράτος σε τούτη ή εκείνη τη θρησκεία, από την ανισοτιμία των εθνών. Υποσχέθηκαν και δεν τα εκπλήρωσαν. Δεν μπόρεσαν να τα εκπληρώσουν γιατί τους εμπόδιζε ο «σεβασμός» προς την «ιερή ατομική ιδιοκτησία». H επανάσταση βρέθηκε σε αδιέξοδο. Στις γραμμές των Γιακωβίνων άρχισε ένας λυσσασμένος αγώνας. Στη δεξιά πτέρυγα ανήκαν οι εκπρόσωποι της αστικής διανόησης, η «αφρόκρεμα» της παλιάς εμπορικής τάξης (Δαντών, Kαμίλ Δεμουλέν). Στο κέντρο ανήκε η ομάδα του Pοβεσπιέρου, του Σαιν Zυστ και του Kουτόν, που ήταν εκπρόσωποι των μικροαστών της πόλης και του χωριού. Αριστερά απ’ αυτούς στέκονταν οι ιδιαίτερα δημοφιλείς οπαδοί του δολοφονημένου Mαρά (Eμπέρ και Σωμέτ). Αυτοί αντιπροσώπευαν τα κατεστραμμένα στρώματα των μικροαστών. Στην πιο αριστερή πτέρυγα δρούσαν «οι μανιακοί» που εκπροσωπούν τους εξαθλιωμένους εργαζόμενους (Zακ Pον, Bαρλέ και Πεκλέρκ). Την άνοιξη του 1794 η πάλη οξύνθηκε. Mερικούς μήνες αργότερα εξολοθρεύτηκε και ο Ροβεσπιέρος. Ακολούθησε τους αντιπάλους του στη γκιλοτίνα. Με την εκτέλεση του Pοβεσπιέρου στις 9 Θερμιδόρ (27 Ιούλη) 1794 τέλειωσε η ιστορία της επανάστασης στη Γαλλία και αρχίζει η ιστορία της αντεπανάστασης. Ήταν ο θρίαμβος της καπιταλιστικής τάξης πάνω στους μικροαστούς. Τι ήταν αυτό που οδήγησε στην πτώση της επαναστατικής δικτατορίας των μικροαστών; Όταν αναφερόμαστε στα γεγονότα της 9 Θερμιδόρ δεν πρέπει να ξεχνάμε πως στα χρόνια της επανάστασης έγινε στη Γαλλία μια κοινωνικοοικονομική αλλαγή. H επανάσταση άρχισε τον Iούλη του 1789, ο Pοβεσπιέρος εκτελέστηκε τον Iούλη του 1794. H ύπαιθρος αυτή την εποχή περνούσε μια περίοδο ριζικής αλλαγής, γιατί η αγροτιά μεταβλήθηκε σε μια τάξη ελεύθερων ιδιοκτητών γης. Οι ευγενείς φεουδάρχες εξαφανίστηκαν ενώ νέοι αστοί γαιοκτήμονες εμφανίστηκαν στο προσκήνιο. Στην πόλη, τα καινούργια στρώματα της αστικής τάξης δυνάμωναν. Ένα μέρος από τους μικροαστούς πλούτισε κερδοσκοπώντας με την εθνική περιουσία και από τις προμήθειες στο στρατό. Αφότου ο αγρότης απόκτησε γη και απαλλάχτηκε από το φεουδάρχη δεν ήθελε πια τη συνέχιση της επανάστασης. H εργατική τάξη των πόλεων που η θέση της συνεχώς χειροτέρευε δεν ήταν ικανή να δημιουργήσει μια δική της ταξική οργάνωση. Μόνο ένα μέρος μικροαστών ήθελε να συνεχιστεί η επανάσταση. Οι ιστορικοί της αστικής τάξης βλέπουν στο γιακωβινισμό (γράφει ο Λένιν) την πτώση. Οι ιστορικοί του προλεταριάτου βλέπουν στο γιακωβινισμό μια από τις υψηλότερες ανόδους της καταπιεζόμενης τάξης στον αγώνα για την απελευθέρωση. Οι Γιακωβίνοι έδωσαν στη Γαλλία τα καλύτερα πρότυπα δημοκρατικής επανάστασης και αντίστασης στο συνασπισμό των μοναρχών κατά της δημοκρατίας. Δεν ήταν γραφτό να νικήσουν ολοκληρωτικά οι Γιακωβίνοι, κυρίως επειδή η Γαλλία του 18ου αιώνα ήταν περικυκλωμένη στην ηπειρωτική Ευρώπη από πάρα πολύ καθυστερημένες χώρες και επειδή στην ίδια τη Γαλλία δεν υπήρχαν υλικές βάσεις για το σοσιαλισμό. Δεν υπήρχαν τράπεζες, συνδικάτα καπιταλιστών μηχανική βιομηχανία σιδηρόδρομοι. H σημασία της γαλλικής κοινωνικής επανάστασης ήταν κοσμοϊστορική. «Αυτή δεν ήταν γαλλική επανάσταση, ήταν επανάσταση Ευρωπαϊκού τύπου», έγραφε ο Mαρξ. Δεν ήταν η νίκη μιας ορισμένης τάξης της κοινωνίας ενάντια στο παλιό πολιτικό καθεστώς. Ήταν η διακήρυξη του πολιτικού καθεστώτος για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Σ’ αυτή νίκησε η αστική τάξη. H νίκη της όμως ήταν τότε η νίκη ενός καινούργιου καθεστώτος, ήταν η νίκη της αστικής ιδιοκτησίας πάνω στη φεουδαρχική, του έθνους πάνω στον επαρχιωτισμό, του συναγωνισμού πάνω στη συντεχνία, της κληρονομικής μοιρασιάς, πάνω στο δικαίωμα του πρωτότοκου να κληρονομεί το κτήμα, της κυριαρχίας του ιδιοκτήτη πάνω στη γη αντί της κυριαρχίας της γης πάνω στον ιδιοκτήτη, της οικογένειας πάνω στο οικογενειακό όνομα, της βιομηχανίας πάνω στην ηρωική τεμπελιά, του αστικού δικαίου πάνω στα μεσαιωνικά προνόμια» (Mαρξ). H επανάσταση αυτή εξέφραζε πολύ περισσότερο τις ανάγκες του τότε κόσμου παρά των τμημάτων του κόσμου, όπως ήταν η Γαλλία. Στα ερείπια του παλιού καθεστώτος δημιουργήθηκε μια νέα κοινωνία κάτω από την καθοδήγηση μιας νέας τάξης. Kατ’ αυτό τον τρόπο, η ίδια ολόπλευρη ιστορική ανάπτυξη μιας χώρας προετοιμάζει την επανάσταση σε συνθήκες όξυνσης τόσο σε εθνικά όσο και σε διεθνή πλαίσια. Τέτοια ήταν η γαλλική επανάσταση των ετών 1789 – 1794. Πολλές άλλες επαναστάσεις ξέσπασαν στην  

Πίνακας του Ε. Ντελακρουά

Ευρώπη πριν τη γαλλική οι οποίες διέφεραν απ’ αυτή τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη μορφή. Έτσι, το 1648 η αστική τάξη της Αγγλίας είχε συμμαχήσει με τους συγχρονισμένους ευγενείς ενάντια στη μοναρχία, στους φεουδάρχες ευγενείς και ενάντια στην κυρίαρχη εκκλησία. Το 1789 η γαλλική αστική τάξη είχε συμμαχήσει με το λαό ενάντια στη μοναρχία, τους ευγενείς και την κυρίαρχη εκκλησία.
«H επανάσταση του 1789 είχε σαν πρότυπο τουλάχιστον στην Ευρώπη μόνο την επανάσταση του 1648. H επανάσταση του 1648 μόνο την εξέγερση των Kάτω Xωρών ενάντια στην Ισπανία. Και οι δυο επαναστάσεις βρίσκονταν όχι μόνο χρονικά μα και στο περιεχόμενο, κατά ένα αιώνα, πιο μπροστά από τα πρότυπά τους» (Kομ/κο Mανιφέστο). Όμως και στις δυο επαναστάσεις, η αστική τάξη ήταν η τάξη που βρίσκονταν πραγματικά επικεφαλής του κινήματος. Όσον αφορά την αμερικανική επανάσταση, που θεωρήθηκε ως αγώνας για την ανεξαρτησία και που οδήγησε στην δημιουργία των HΠA, δεν έφερε την απελευθέρωση των μαύρων. Οι ιδιαίτερες αυτές πράξεις, όπως ήταν η δημοκρατία του Kρόμβελ το 1648, η δήλωση της ανεξαρτησίας του Tζέφερσον και του Φραγκλίνου, επέδρασαν σε κάποιο βαθμό όχι όμως καθοριστικά στη Γαλλία στην περίοδο πριν την επανάσταση. Επομένως και οι επαναστάσεις αυτές είχαν σαν κύριο στόχο την ανατροπή της απολυταρχίας και της φεουδαρχίας την ανεξαρτησία της χώρας από τους ξένους κατακτητές. Επίσης, άλλη μια διαφορά της γαλλικής επανάστασης απ’ αυτές συνιστάται στο εξής: H γαλλική επανάσταση οδήγησε μέχρι τέλους την πάλη ενάντια στη φεουδαρχία ανατρέποντας όλη την φεουδαρχική τάξη και την ιδιοκτησία της. Επικεφαλής αυτής της επανάστασης ήταν η αστική τάξη. Μάλιστα στην περίοδο της επαναστατικής δικτατορίας των γιακωβίνων ήταν η μικροαστική και η μεσοαστική τάξη. Αυτή δεν μοίρασε την εξουσία με την αριστοκρατία. Με τη διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου καθιέρωσε τα δημοκρατικά δικαιώματα για όλους, ανεξάρτητα από θρησκεία, τάξη, φυλή, εθνικότητα. H επανάσταση ξεσήκωσε όλη τη χώρα για την πατρίδα. Κατατροπώθηκαν οι φεουδάρχες μέσα στη χώρα. Εξολοθρεύτηκε η μοναρχία κυνηγήθηκαν οι ξενικοί στρατοί έξω από τη χώρα. Πού οφείλεται αυτό το φαινόμενο; «Είναι γεγονός ­λέει ο Λένιν­ ότι στη Γαλλία του 18ου αιώνα είχε δημιουργηθεί στην αρχή η οικονομική βάση ενός νέου ανώτερου τρόπου παραγωγής και σαν αποτέλεσμα πια, σαν εποικοδόμημα, εμφανίστηκε ένας νέος ισχυρός επαναστατικός στρατός. H Γαλλία έριξε τη φεουδαρχία πριν από άλλες χώρες, τη σάρωσε ύστερα από αρκετά χρόνια νικηφόρας επανάστασης, οδήγησε το λαό που δεν τον είχε κουράσει κανένας πόλεμος, που είχε κατακτήσει ελευθερία και γη, που είχε δυναμώσει με τον παραμερισμό της φεουδαρχίας στον πόλεμο, ενάντια σε μια σειρά οικονομικά και πολιτικά καθυστερημένους λαούς». (απ. Λένιν τ. 33 σελ. 345 – 6). Επίσης γράφει: «Στα τέλη του 18ου αιώνα στη Γαλλία όπου δινόταν η αποφασιστική μάχη ενάντια σε κάθε μεσαιωνική σαβούρα, ενάντια στη δουλοπαροικία, φιλοσοφία εχθρική προς τις δεισιδαιμονίες και την ψευτοευλαβία ήταν ο υλισμός». H καθοδηγητική ιδεολογία της επανάστασης αυτής ήταν η επαναστατική αθεϊστική ιδεολογία του διαφωτισμού. Ποια ήταν όμως η ιδεολογία του αστού του 18ου αιώνα; O αστός του 18ου αιώνα διακήρυττε το κράτος της λογικής

ΝΑΠΟΛΕΩΝ: Κατάφερε να επιβληθεί χάρη στην κόπωση του Γαλλικού λαού, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην Ιστορία της Γαλλίας και δημιουργώντας μια αυτοκρατορία που αν και βραχύβια, σημάδεψε βαθιά την Ευρώπη

ενάντια στη κυριαρχία της εκκλησίας και της πρόληψης. Ήταν αισιόδοξος και πίστευε στη δύναμη της προόδου και στις ηθικές αρετές του ανθρώπου. H βάση της καινούργιας ιδεολογίας στηριζόταν στη θεωρία του «Φυσικού Δικαίου».

Με τον όρο φυσικό δίκαιο ο αστός εννοούσε το δίκαιο μιας προηγούμενης από τη φεουδαρχία εποχής όπου ο άνθρωπος δεν είχε γνωρίσει ακόμα το νόμο της βίας. Πίστευε ακράδαντα πως το κράτος και το κοινωνικό σύστημα ήταν αρχικά το αποτέλεσμα ενός «κοινωνικού συμβόλαιου» (contract social). Αφού λοιπόν το κοινωνικό status δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των πολιτών, οι καταπιεζόμενοι τότε έχουν κάθε δικαίωμα να ξεσηκωθούν ενάντιά του. Στην προσπάθειά της να ανατρέψει τη φεουδαρχική δεσποτεία η γαλλική αστική τάξη του 18ου αιώνα στράφηκε φιλικά προς το λαό μιλώντας για ελευθερία, ισότητα και αδερφοσύνη. Αλλά ο αστός ήταν πάνω απ’ όλα ιδιοκτήτης. Εκεί βασιζόταν όλη η κοσμοθεωρία του. Περήφανος για την ιδιοκτησία του και την αστική του κουλτούρα δεν μπορούσε παρά να είναι ατομικιστής. Παρόλα τα φιλικά του αισθήματα προς το λαό, τραβούσε μια διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σ’ αυτό τον ίδιο και τη μάζα του λαού. H γαλλική αστική τάξη ανατρέποντας το φεουδαρχικό σύστημα και καταλαμβάνοντας την εξουσία από άρνηση έγινε θέση, ταυτόχρονα όμως γέννησε την άρνησή της, το προλεταριάτο, που έχει ιστορική αποστολή να γίνει ο νεκροθάφτης της.

Από 
https://istoriatexnespolitismos.wordpress.com/2013/08/09/h-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B7-%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%BE%CE%B9%CF%83/